Moslimstudenten geneeskunde : De Islam is moderner dan Freud

In onze vorige column signaleerden we een mogelijke problematiek rond de gescheiden praktijkopleiding van mannelijke en vrouwelijke studenten geneeskunde. Maar hoe kijken moslimmeisjes aan tegen een studie waarbij het menselijk lichaam en onvermijdelijk de eigen lichamelijkheid centraal staat? Artsen in opleiding moeten een medisch onderzoek uitvoeren en ondergaan, een essentiële praktijkervaring voor een arts in wording. Dat betekent aanraken. Er zijn in België nog geen incidenten daarrond die zoals in Nederland voor de rechtbank uitgevochten worden. Daar vertikten studentes geneeskunde dit aspect van de opleiding en eisten een vrijstelling van het Erasmus MC. “Ze beroepen zich op de vrijheid van godsdienst en de onaantastbaarheid van het lichaam, zoals vastgelegd in de grondwet.” Erasmus MC kende uiteraard geen vrijstelling toe en de kwestie kwam voor het College van Beroep. Er is een soortgelijk geval in Engeland geweest, met vrouwelijke moslim-medici die eisten dat ze bij alle medische handelingen lange mouwen mochten dragen in plaats van de gebruikelijke korte. Dat is om redenen van hygiëne afgewezen.

Het gaat om een principekwestie. Kinderen moeten sekse-gescheiden leren zwemmen. Vrouwen de hand schudden is in een ziekenhuis geen vermijdbare sociale interactie maar om hygiëneredenen ongewenst. Maar artsen die ons contacteerden en die betrokken zijn bij de dagelijkse opleiding van studenten geneeskunde zeggen dat we geen duimbreed meer moeten toegeven “aan dit soort waanzin”, omdat we dat de afgelopen decennia al veel te veel gedaan hebben. “Vrijheid van godsdienst is geen ‘extra privilege van godsdienst’. Niemand heeft de moslimas gedwongen medicijnen te gaan studeren,” zegt een dokter in een groot Brussels ziekenhuis. Hij veegt het argument dat hij door zijn houding moslims discrimineert, van tafel: “Het is niet zo dat hoogopgeleide bijna-dokters worden weggepest. Als je niet bereid bent lichamen aan te raken of te aanschouwen moet je geen arts worden. Punt.” En wat met dames die een vrouwelijke gynaecoloog prefereren en bij hun bevalling alleen door een vrouwelijk arts willen geholpen worden?

Malika is van Marokkaans-Belgische afkomst en studeert zesde jaar geneeskunde. Via een studente Journalistiek, kom ik met haar in contact. Ze is uitgesproken knap, en noemt zich een moderne moslim feministe. In het café waar we praten trekt ze de aandacht. Ze drinkt een glas witte wijn.

In de praktijk ervaart ze dat meisjes en vooral moslimmeisjes bij elkaar hokken. “Bij de basisopleiding ‘leerden’ we de basishandelingen op een echt lichaam. Maar wat bepaalde vaardigheden betreft, daar heb ik «natuurlijk» moeite mee. Op bepaalde momenten moesten we bij elkaar oefenen en onze bovenkleren uitdoen. Wie weigerde, viel er buiten. Toen vond ik de psychologische druk wel erg hoog.» Volgens haar moet het mogelijk zijn dat je een goede dokter wordt zonder op elkaar, laat staan op jongens, te oefenen. Malika beseft dat de moslima die bezwaar maakt dat de mannelijke dokter haar huid aanraakt, het risico loopt dat de arts geen juiste diagnose kan stellen. “Dus gaat de moslima’s op zoek naar liefst een vrouwelijke islamitische huisarts. Wordt ze doorverwezen naar een specialist, dan zal ze op zoek gaan naar een islamitische specialist van het vrouwelijk geslacht. We weten dat de meeste moslima’s niet willen worden geholpen door een mannelijke gynaecoloog. Dat geldt niet exclusief voor moslima’s. Is er in het ziekenhuis geen vrouwelijke arts beschikbaar, dan gaat de aanstaande moslimmoeder naar een ziekenhuis waar wel een vrouwelijke arts dienst heeft. Dat is in Brussel geen probleem. Sommige hospitaalverzekeringen maken daartegen bezwaar. Ambulancekosten worden niet vergoed. ” Dat op die manier een extra tweedeling in de zorg ontstaat, noemt Malika een ongelukkige consequentie. “Maar daar zal over een paar jaar verandering in komen, het moslimpatïenteel wordt gestaag groter. Dat “ongelovigen” zich wel een behandeling door moslimartsen laten welgevallen, vindt Malika niet abnormaal, “maar ware moslima’s weigeren behandeling door mannelijke artsen, zeker als ze ongelovig zijn.” Een oplossing bij de opleiding zou zijn dat studenten oefenen op moslimmensen van buitenaf die zich tegen betaling ter beschikking stellen.

Volgens Malika heeft dit niets met het overwinnen van schaamte te maken. “Schaamte wordt in België onderdrukt, het is taboe geworden, omdat we men zich in dit land nog altijd overdreven afzet tegen de oude christelijke moraal. Men “moet zich hier bloot geven” wat een inbreuk is op de integriteit van het lichaam.” Maar anderzijds zegt ze : ” In een situatie tussen dokter en patiënt waarin gezondheid op het spel staat, denkt niemand aan seksuele dingen.” En dan volgt het onvermijdelijke citaat uit de Hadith: “In de tijd van de profeet Mohammed gold dat als je last had van je hoofddoek bij het helpen van gewonden, je deze mocht afdoen. Je moet nooit zeggen dat iets uit de tijd van de profeet nu niet meer geldig is.”

Malika draagt in het ziekenhuis geen hoofddoek. Maar buiten bij de bushalte slaat ze hem gelijk om: “God schrijft voor dat je je als gelovige bescheiden moet kleden, omdat je aan iedereen laat zien dat je alleen bestemd bent voor God en je eigen man, en omdat je de maatschappij als geheel beschermt tegen al die echtscheidingen. Als iedereen zich zo bloot geeft op straat zijn er veel te veel seksuele prikkels. Het vergt veel van een mens om al die prikkels die de natuur interpreteert als seksueel te weren. De Islam is moderner dan je denkt. Meer dan een eeuw voor Freud heeft de Koran het over het Ik en Ander Ik. In de koran staat dat het Ik dat tot kwaad aanzet, door het geweten berispt moet worden. Het in de hand houden van te veel seksuele prikkels in het dagelijks leven zorgt ervoor dat het Andere-Kwade-Ik niet de vrije hand krijgt. Je moet daarom rust in je ziel ontwikkelen. Een man mag zich ook niet te macho kleden.” Als er in ons land een hoofddoekverbod in ziekenhuizen zou komen, zoals in Frankrijk, zal Malika verhuizen. Alleen weet ze niet goed waarheen. Frankrijk is uitgesloten, daardoor liep ze ook al een stage mis in een Parijs ziekenhuis. Nederland is ook uitgesloten, want ze heeft het idee dat Nederland nog meer dan België zijn culturele identiteit verloren heeft en daarom angst, jaloezie en onbegrip heeft voor de moslims. Daar vond bij een stage in een ziekenhuis ook het incident plaats met het onderzoek op elkaars lichaam.

Bij het begin van het gesprek zei Malika dat ze een moderne moslima en feministe is. Gaandeweg lijkt ze me meer op een adept van de conservatieve islam, zeg ik. Daar is ze het niet mee eens: “De islam heeft ons alle rechten gegeven. Betekent bevrijding dat je je kleren helemaal uitdoet?” Ik ben het die in deze cultuur en geloof continu voortdurend door elkaar haalt. Ze laat me gaan met eens wens: “Laten we hopen dat autochtonen en allochtonen een beroep doen op hun beste moraal om in vrede met elkaar te blijven leven.” Terwijl ze het café verlaat, bedenk ik: “Wat ook nog zou kunnen, is dat Malika zelf niet eens zo’n bezwaar heeft tegen lichamelijk onderzoek, maar voor het thuisfront haar ‘eer’ moet hooghouden.”

Marc van Impe

De naam Malika is op haar verzoek gefingeerd. De betrokken studente loopt cursus aan een Franstalige universiteit.

 

Bron: MediQuality

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s